Aktif Karbon Su Arıtma Yöntemi
Aktif karbon, sularda; renk, tat, koku giderici oldugu gibi çözülmemis organik ve organik olmayan kirliliklerinde aritilmasinda kullanilmaktadir. Aktiflestirme islemi ile yüzey alani yaklasik 100 kat arttirilan karbon mineralleri, organik maddeleri absorbe ederek filtre ederler. Yogunlugu çok düsük olan karbon mineralleri iki çesittir.
GAC (Granular Activated Carbon) : Granül aktif karbon
PAC (Powdered Activated Carbon) : Toz aktif karbon
Aktif karbon üretilmesinde en yaygin kullanilan hammaddeler; Hindistan cevizi kabugu, kömür, odun ve petrol artiklaridir. Aktiflestirmede kullanilan hammaddelerin çogu, islenmemis halde normal olarak 10 - 20 m2 / gram iç yüzey alanina sahiptirler. Aktiflestirme islemi, karbonun buhar kullanilarak kontrollü bir oksitlenmeye maruz birakilmasi ve böylece, iç yüzey alaninin yüksek ölçüde gelismis duruma ulasmasidir. Iç yüzey alaninin 700-1500 m 2/gram arasinda artisi, proses kosullarina ve kullanilan hammaddenin cinsine baglidir. Iç yüzey alani degisik çaplardaki deliklerin çok gelismis bir sebekesi ile meydana gelir. Tüm aktif karbonlar yapilarinda; mikro, meso ve makro deliklerin karisimlarini bulundururlar.
Kimyasal reaksiyon:
Sudaki klorun denge durumu, suyun pH derecesine baglidir ve asagidaki sekilde degisir.
PH 3'den az : hipoklorür asiti (HOCl) ve önemli miktarda klor (Cl 2)mevcuttur.
PH 4-7 arasi :hipoklorür asidi (HOCl) daha fazladir ve suda serbest halde bulunan klor,
yüksek PH degerinin azalmasina yol açar. PH 7'den fazla : serbest hipoklorit iyonlari; (OCl) gittikçe artar. klordan arindirma yari degeri; aktif karbonun kloru arindirma yetenegi, siklikla klordan arindirma yari deger testi (alman standardi DIN 19603) ile nitelendirilir. Bu test, verilen bir debi degerine karsilik , klor konsantrasyonunu yariya düsürmek için karbonun sahip olmasi gereken yatak derinligini belirler.
Karbon Filtre Sistemleri;
Karbon filtrelerin dizayninda dikkat edilmesi gereken hususlar;
1- Filtre isleminde kullanilan aktif karbon mineralinin fiziksel ve kimyasal özellikleri,
2- Suyun aktif karbon ile olan temas süresi (mineral miktari),
3- Mineral tankinin çapi (Suyun geçis hizi),
4- Otomasyon valfi yapisi (Tesisat çapi, geri yikama debisi)
Sistemi olustururken; kullanilmasi gereken otomasyon, mineral,
edilmeli ve sistem bu dizayn parametrelerine göre hesaplanmalidir.
Bu sistemler de; tekli, dublex ve triplex olmak üzere üçe ayrilir, asagida bu cihazlara ait teknik özellikleri görebilirsiniz. Sistemlerde ham sudaki serbest klor ve toplam organik madde konsantrasyonu, saatlik ve günlük debiler çok önemlidir. Sistem ihtiyaca göre dizayn edilirken hangi sistemin daha ekonomik oldugu kontrol edilmelidir.
Aktif karbon filtrelerde de diger sistemlerde oldugu gibi PE gövdeli tanklar yada epoksi kapli çelik tanklar kullanilmaktadir. Sistemlerde degisen tek nokta ise otomasyon sistemlerinin çalisma prensipleridir. Zaman kontrollü, hacim kontrollü, elektronik panel kontrollü (mikroprosesör), pnömatik yada manuel olabilen bu sistemler her iki tank modelinde de kullanilabilmektedir.
Karbon Filtre Sistemleri Teknik Özellikleri:
Tekli Sistemler ; Bir otomasyon valfi ve bir gövdeden olusan bu sistemler; su kullaniminin günlük debi olarak az oldugu noktalarda tercih edilir. Dublex Sistemler ; Sistem bir otomasyon valfi ve iki gövdeden olusmaktadir. Daha yüksek debi ihtiyaçlarinda ise, sistem iki otomasyon valfi, iki gövdeden olusur. Bir cihaz serviste yumusak su verirken diger cihaz geri yikama (rejenerasyon) yapmaktadir. Genel olarak saatlik pik debin yüksek oldugu yerlerde tercih edilir. Sudaki klor ve organik madde miktari yüksek oldugunda da mineral miktarini saglamak için dublex sistem tercih edilebilir. Triplex Sistemler ; Üç otomasyon valfi ve üç gövdeden olusan bu sistemlerde; iki cihaz serviste iken bir cihaz geri yikama yapmaktadir. Karbon filtrelerde çok nadiren kullanilan bu sistemler suda bulanikligin da bulundugu durumlarda kum filtre kullanilmiyor ise tercih edilir. Daha sik geri yikama yapildigi için sistem karbon adsorbsuyonu düsmektedir.