TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BİLGİ NOTU

Su, insan yaşamı için oksijenden sonra gelen en önemli öğedir ve beslenmemizin vazgeçilmez bir parçasıdır. İnsan, besin almadan haftalarca canlılığını sürdürmesine karşın, susuzluk durumunda ancak birkaç gün yaşayabilir. İnsan vücudunun su içeriği yaşa ve cinsiyete göre %42 ile 75 arasında değişmekle birlikte yetişkin insan vücudunun ortalama %59'u sudur. Vücut fonksiyonlarının çalışmasında, metabolizmanın dengesinin sağlanmasında ve vücutta pek çok biyokimyasal reaksiyonunun gerçekleşmesinde su son derece önemli rol oynamaktadır.

Su;

1. Besinlerin sindirimi, emilimi ve hücrelere taşınmasında,
2. Hücrelerin, dokuların organ ve sistemlerin düzenli çalışmasında,
3. Metabolizma sonucu oluşan zararlı maddelerin taşınması ve vücuttan atılmasında,
4. Sindirim sisteminin düzenli çalışmasında,
5. Vücut ısısının denetiminin sağlanmasında,
6. Eklemlerin kayganlığının sağlanmasında,
7. Çeşitli biyokimyasal olayların gerçekleşmesinde yardımcıdır.

Büyüme ve vücut fonksiyonlarının devamı yeterli su alımı çok önemlidir. Yapılan çalışmalar uygun miktarlarda günlük su tüketiminin;

1. soğuk algınlığı,
2. kabızlık,
3. idrar yolu enfeksiyonları,
4. cilt sağlığının korunması,
5. organizmanın toksinlerden arındırılması,
6. k ilo kontrolü programlarında zayıflamaya yardımcı olması, cildin nem ve elastikiyetinin düzenlenmesinde rol oynaması nedenleriyle selülit oluşumunun önlenmesinde yardımcı olduğu bilinmektedir.

Soğuk günlerde üşüdüğümüzde veya yazın çok sıcak, rutubetli günlerinde olduğu gibi aşırı sıcaklık durumunda, vücudun normal sıcaklığını korumak için suya olan ihtiyacı artmaktadır. Sıcak, nemli havalarda vücut terleyerek sıvı kaybını arttırır. Bu nedenle, sıcaklık artışının başladığı şu günlerde sıvı tüketiminin arttırılmasına özen gösterilmelidir.

1. Sabah kalkıldığında ilk yapılması gereken işlerin başında 1 bardak su içmek de olmalı,
2. Her tuvalet sonrası, kaybedilen sıvıyı yerine koymak için 1 bardak su içilmeli,
3. Egzersiz yaparken ve özellikle sıcak havalarda çalışırken su tüketimi arttırılmalı,
4. Özellikle hava ve deniz yolculuklarında su tüketimi arttırılmalı,
5. Suyu her zaman görünür bir yerde bulundurmalı, susama hissi beklenmeden su tüketmeye özen gösterilmelidir.

Her gün ne kadar su içmelisiniz?

G enel bir kural olarak, vücutta oluşan zararlı maddelerin atımını sağlamak ve vücut sıvı dengesini koruyabilmek için 8-10 bardak (2.5 litre) su tüketilmesi önerilmektedir.

İnsanlar su gereksinimlerini genelde; içecekler, besinler ve metabolizma olmak üzere üç kaynaktan sağlarlar. Besin içerisinde bulunan besin öğelerinin yakılması sonucunda su oluşur. Diyette proteine göre karbonhidrat ve yağın yüksek olması metabolik suyu arttırır. Yediğimiz besinler ve içecekler yoluyla da vücudumuza su sağlarız. Örneğin sebze ve meyvelerin yaklaşık 85-% 90'ı , 1 su bardağı sütün %90'ı sudur. Gün içerisinde içtiğimiz çay, kahve, soda vb. içeceklerle ile de sıvı almaktayız. Ancak kafein içeren kahve, çay ve diğer içecekler sıvı ihtiyacını karşılasa da uygun su kaynakları olarak sayılmazlar. Örneğin kafein içeren kahve içildiğinde su alırsınız ancak diüretik etkisinden dolayı daha fazla idrar çıkışı yaparak daha fazla sıvı kaybedersiniz.

Sağlıklı ve güvenli su nedir?

Güvenilir su zararlı bakteriler, zehirli materyaller ve kimyasalları içermeyen sudur.

KAYNAKÇA

1. Su temini ve denetimi ile ilgili yasal düzenlemeler. T.C Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel

Müdürlüğü Gıda Güvenliği Daire Başkanlığı, Ankara, 2005.

2. Oğur R, Güler Ç. 21. yüzyılda niçin klorlama?. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni: 3(8), 2004.

3. World Health Organization. Guidlines for drinking water quality.2nd edition, Vol 1, Recommendations, 1993.

4. Baysal A., Beslenme, Hatiboğlu Yayınevi. 9. Baskı, Ankara, 2002.

SULARDAKİ TEHLİKE

Su, hayatımızın en temel ihtiyaçlarından biri. YiyeceKlerin üretilmesinden, içeceklerin yapımına, temizlikten sanayi ve tarıma kadar her alanda kullandığımız vazgeçilmez bir madde.

Hayatımızın devamı için ‘olmazsa olmaz'ların başında gelen içme suyu; içerisinde bulunan bazı maddelerin fazla olması durumunda kanserden Alzheimer'a kadar birçok hastalığa davetiye çıkarabiliyor.
Antalya'da düzenlenen Mahalli İdareler Eğitim ve İstişare 7. Toplantısı'nda, İller Bankası Genel Müdürlüğü Etüd Plan ve Yol Dairesi Başkan Yardımcısı Şahap Melek tarafından hazırlanan “Ülkemizdeki İçme Suyu Potansiyeli, Geleceğe Dönük Tahmin ve Sorunlar” başlıklı raporda, içme suyu kalitesinde oluşabilecek olumsuzlukların insan sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekildi.

Mutlaka analiz yapılmalı
Suyun, kaynağının fiziksel, kimyasal ve bakteriyolojik analizlerinin yapılarak tüketilmesi gerektiğinin belirtildiği raporda, içme suyunda bazı maddelerin fazla olması durumunda, kanserden alzheimera kadar pek çok hastalığın insan hayatını tehdit edebileceğine işaret edildi. Raporda suda, gübre, evsel ve endüstriyel atıklar sebebiyle oranı artan nitrat, nitrit ve amonyumun yetişkinlerde barsak, sindirim ve idrar sistemlerinde iltihaplanma, bebeklerde methaemoglobin hastalığı, 6 aydan küçük bebeklerde mide asidi oluşumuna sebep olabileceği ifade edildi.
Demir içeren suni gübrelerin kullanımıyla oranı artan demirin ise karaciğer yetmezliği, mide krampları, baş dönmesi, kusma, şok ve komaya girme şeklinde olumsuzluklar oluşturabileceği bildirildi. Sudaki mangan miktarının artmasının alzheimer hastalığına sebep olabileceğine dikkat çekilen raporda, bakır oranının artmasının ise eklem hastalığı, cücelik ve zehirlenme şeklinde sonuçlanabileceği dile getirildi. Sudaki çinko miktarının artmasının damar rahatsızlığı ve iştahsızlık, florür oranının artmasının ise dişlerin beneklenmesi, diş ve iskelet bozukluklarına sebep olabileceği kaydedildi.

İŞTE ENDÜSTRİYEL TOKSİKLERİN ZARARLARI
Endüstriyel kaynaklı toksik maddelerin içme suyunda yer alması halinde yaşanabilecek rahatsızlıklar şöyle:
>> Arsenik: Deri, solunum yolu, karaciğer ve idrar yolları hastalıkları, kanser, şeker hastalığı, kalp-damar ve sinir sistemi hastalığı.
>> Kadmiyum: Böbrek fonksiyonlarında bozulma, hipertansiyon.
>> Krom: Nefrit, karaciğer çürümesi, sindirim yolu kanserleri.
>> Civa: Sinir sistemi, böbrek ve beyinde tahribat.
>> Nikel: Astım, burun ve gırtlak kanseri, alerjik deri hastalıkları.
>> Kurşun: Halsizlik, kansızlık, sinirlilik, metabolik zehirlenme.
>> Antimon: Kalp ritmi bozulması, sinir sistemi tahribatı, bağışıklık sisteminde çökme.
>> Selenyum: Diş çürümesi.
>> Pestisitler: Akut ve kronik zehirlenmeler, kanser, alerjik reaksiyonlar, sinir sisteminin tahribatı, öğrenme güçlüğü ve hafıza kaybı, enzim dengelerinin bozulması.

KAYNAK : SU VAKFI

Su ve sağlık

Vücudumuzdaki tüm organlar suya bağımlı olarak çalışır. Bu nedenle gün boyunca yeteri kadar su içmek, sağlıklı olmanın en önemli adımlarından biridir.
Su, cildi içeriden nemlendirir , elastikiyetinin devamlılığını sağlar, çevre koşulları nedeniyle oluşan kuruluğun önüne geçer.
Düzenli su içen kişilerin kilolarını kontrol etmeleri, diğer bir anlatımla kilo almanın önüne geçmeleri çok daha kolaydır. Su içmek açlık ve susuzluk hissinin karışmasını engeller. Aynı zamanda besinlerin sindirim ve metabolize olmalarını kolaylaştırır.
Su, karaciğer ve böreklerin yükünü azaltır; bu organların çalışmalarını kolaylaştırır. Bu sayede vücudumuz toksik maddelerden de arınmış olur.

HAYATİ ÖNEMİ BULUNUYOR
Amerika'da 20 bin sağlıklı kadın ve erkekle yapılan bir çalışma gösremiştir ki; günde 5 bardaktan fazla su içen kişilerde kalp krizi ve kalp hastalığı nedeniyle ölüm, günde 2 bardak su içenlere göre çok daha az olmaktadır.
Gene 5 bardaktan fazla su içenlerde kalın bağırsak kanseri yüzde 45 daha az görülmüştür.
Eklemleri ve kasları nemlendirdiği için spor (yürüyüş dahil) yapanların egzersize başlamadan önce, egzersiz sırasında ve sonrasında su içmeleri çok önemli ve gereklidir.
Su içerek erken başlayan yorgunluk ve kas krampları önlenebilir .

İDRAR YOLLARINI KORUYOR
Su içmek kabızlığı önlemede başta gelen adımdır. Bağırsaklar içindeki dışkının yumuşak kalmasını ve kolayca ilerlemesini sağlar.
Erişkinler gün boyunca doğal olarak terle, nefes alıp vermeyle ve idrarla vücutlarından 10 bardak kadar su kaybederler. Bu kayıp, suyun içilerek yerine konmaması durumunda, konsantrasyon bozukluğu, baş ağrısı, yorguluk şeklinde kendini gösterir.
Herhangi bir hastalık halinde de su içmek vücudu kuvvetli tutar. Özellikle idrar yolu enfeksiyonlarına karşı korumada ve tedavide oldukça etkilidir.
Terlemek vücut ısısını kontrol etmede önemli bir mekanizmadır. Terlediğimizde su içmek daha da önem kazanır.

Dr. Banu Özmen

TAKVİM

SU Kirliliği ve Su Arıtma

Su kirliliğini oluşturan etmenlerin başında lağım sularıyla sanayi atık suları gelmektedir. Bunun yanında petrol atıkları, nükleer atıklar, katı sanayi ve ev atıkları da önemli kirleticilerdir. Bunlar deniz kenarındaki bitki ve alg gibi kaynakları yok etmektedir. Kirlenme sonucu denizlerde hayvan soyu tükenmeye başlamıştır. Örneğin; Marmara denizi, kirlilik nedeniyle balıkların yaşamasına uygun ortam olmaktan çıkmıştır. Karadeniz'deki kirlenme nedeniyle hamsi ve diğer balık türleri giderek azalmaktadır.Istakozların larva halindeyken temiz su bulamamaları nedeniyle nesilleri tükenmektedir. Nehir ve göllerimizde kirlilik nedeniyle canlılar tükenmek üzeredir.Yeni yeni kurulmaya başlanan su arıtma tesisleri, lağım ve sanayi atık sularını hem kimyasal hem de biyolojik olarak su arıtılmaktadır. Su Arıtma ile hem sulama suyu gibi yeniden kullanılabilir su kazanılmakta hem de denizlerin kirlenmesi önlenmektedir. Bu nedenle sanayileşme mutlaka iş yerleri planlanırken su arıtma tesisleri ile birlikte düşünülmelidir.Gübrelerden kaynaklanan su kirliliğine nitrat kirlenmesi denir.İnsanların tarımsal üretimde gün geçtikçe daha fazla azot kullanmaları toprakta NO3 birikmesine yol açmaktadır.Suyun etkisiyle topraktaki gübreler biriken azotla birlikte yer altı ve yer üstü sularına karışmaktadır.Bu proje amaçlanan çalışma; kuyu ve yer altı sularındaki NO3 kirliliğinin sonuçlarını belirtmektedir.Ülkemizde de insanların %90'ı yer sularını kullanmakta ve tarımda uygulamaktadır.Bitkilerin kökünde, NO3 kirliliğinin neden olduğu tuz birikimi ve bitkilerin kurumasına neden olur.Kök bölgesindeki tuz birikimini azaltmak amacı ile sulama yapılır. Bazı bölgelerdeki azotlu gübre kullanımı o bölgedeki,gerek akıntılarda gerekse o yörenin sularında NO3 gazının yükseldiğini göstermiştir. NO3 gazının (çocuklar başta olmak üzere).İnsan sağlığını olumsuz etkilediği belirtilmektedir.Azotlu gübrelerin yanlış kullanımı sonucunda yer altı sularında ve beslenme zincirindeki NO3 miktarının artması ile (başta bebekler olmak üzere) insanların ölümüne yol açtığı belirtilmiştir.Antalya bölgesinde seracılıkta sulama yolları açılan kuyulardan sağlanmaktadır.Ancak bu gibi ünitelerde çalışan kişiler içme sularını da açılmış kuyulardan sağlamaktadırlar.Seralardaki toprak tuzluluğu toprak yıkanması ile hafifletilmektedir. NO3kirlenmesinin nedenlerinden biri de bu faktörlerin bir araya gelmesiyle oluşur.